Panel:
Görünürlük, Temsil, Tarihyazımı: Türkiye’de Mimarlığı Toplumsal Cinsiyet Üzerinden Yeniden Düşünmek

Salt’ın mimar ve bağımsız araştırmacı Melis Cankara ile 2025’te başlattığı, Türkiye’de kadın mimarların mesleki pratiklerine ve 20. yüzyıl mimarlığındaki yerine odaklanan çalışmaları, 9 Ekim’de gerçekleştirilecek panel ile devam ediyor. Cankara’nın moderatörlüğündeki program, mimarlık tarihini toplumsal cinsiyet, görünürlük, temsil ve tarihyazımı meseleleri üzerinden tartışmayı amaçlıyor.

Kıvanç Kılınç, “Kadınlar Vardı(r): Mimarlık Tarihi Yazımında Ötekileştirmenin Katmanları” başlıklı sunumunda kadınların tarihyazımından dışlanmasının sistemsel nedenleri üzerinde duracak. 1930’lar ve 1940’lar Türkiye’sinden örnekler sunarak, bu aktörlerin güzel sanatlar, tasarım ve mimarlık alanlarında yaptığı sayısız üretimin tarihçiler tarafından ya tamamıyla görmezden gelindiğini ya da olduğundan daha önemsiz gösterildiğini ele alacak. 

Yekta Özgüven, “Mimarlık Ortamında Öncüler: İlk Kuşak Türk Kadın Mimarlar” başlıklı sunumunda Türkiye’de kadınların mimarlık alanında yer edinme süreçlerinden bahsedecek. İlk kuşak kadın mimarların mesleki eğitim ve pratiklerine dair deneyimlerini, kendileriyle gerçekleştirilen sözlü tarih çalışmaları üzerinden aktaracak. 

Esma İgüs ise “Bir Kadın Mimarın Serencamı: Leyla Asım Turgut’u Arşivleriyle Okumak” başlıklı sunumunda Türkiye’nin ilk kadın mimarlarından Leyla Asım Turgut’un yaşamını ve mimarlık pratiğini hem dönemin kültürel bağlamı hem de arşiv belgeleri üzerinden değerlendirecek. 

Kalebodur desteğiyle hazırlanan Dünya Mimarlık Günü programı kapsamında gerçekleştirilecek panel herkesin katılımına açık ve ücretsizdir. 

Kıvanç Kılınç, İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü Mimarlık Bölümü’nde öğretim üyesidir. Yüksek lisansını Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde, doktorasını Binghamton’daki State University of New York’ta “Cumhuriyet’in Kadınlarını İnşa Etmek: Ankara’da Toplumsal Cinsiyet, Sınıf ve Evselliğin Mekânsal Politikası, 1928–1952” başlıklı teziyle tamamlamıştır. Araştırma konuları arasında Türkiye ve Orta Doğu coğrafyasında sosyal konutun tarihi ve güncel pratikleri; erken Cumhuriyet döneminde evsellik ve konut kültürü; enformel kentsel gelişme ve barınma sorunu; kent tarihi, kimliği ve hafızası ile mimarlığın edebiyattaki temsilleri yer almaktadır.

Yekta Özgüven, Maltepe Üniversitesi Mimarlık Bölümü’nde öğretim üyesidir. Lisans eğitimini Yıldız Teknik Üniversitesi Mimarlık Bölümü’nde, yüksek lisans ve doktora eğitimini aynı üniversitenin Mimarlık Tarihi ve Kuramı Programı’nda tamamlamıştır. Mimarlık ve kent tarihi, kadın mimarlar, erken Cumhuriyet dönemi mimarlığı, geç dönem Osmanlı mimarlığı ve çağdaş mimarlık eğitimi konularında birçok araştırma ve yayını bulunmaktadır.

Esma İgüs, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Mimarlık ve Şehir Planlama Bölümü’nde öğretim üyesidir. Lisansını İstanbul Üniversitesi’nde, yüksek lisans ve doktorasını ise Yıldız Teknik Üniversitesi’nde tamamlamıştır. Mimarlık tarihi üzerine dersler veren İgüs, çalışmalarında mimarlık tarihine dair meseleleri sosyal ve kültürel miras perspektifinden ele almakta; yayınlarında kadınların mimarlık tarihindeki konumu, endüstriyel miras, kent ve semt belleği, toplumsal hafıza gibi başlıklara odaklanmaktadır.

Melis Cankara, mimarlık tarihi, göç, arşivcilik, tasarım, toplumsal cinsiyet alanlarında disiplinlerarası çalışmalar yapan bir mimar ve bağımsız araştırmacıdır. Türkiye ve Yunanistan arasındaki nüfus mübadelesinin neden olduğu mekânsal dönüşümlere odaklanan doktora sonrası araştırmalarını Girit Üniversitesi, IMS-FORTH, ELIAMEP gibi kurumlarda yürüttü. Akademik çalışmaları, aralarında Yunanistan Devlet Bursları Vakfı (IKY), TÜBİTAK, American Research Institute in Turkey ve Onassis Foundation’ın bulunduğu çeşitli kurumlar tarafından desteklendi. 2016–2019 yıllarında Mimarlık ve Tasarım Arşivi’nin yöneticiliğini üstlendiği Salt ile çeşitli araştırma, kamu programı ve yayın projeleri kapsamında iş birliğini sürdürmektedir. 2025 yılında Hrant Dink Vakfı tarafından düzenlenen Azınlık Hakları Akademisi’ni tamamlayan Cankara, araştırma, editörlük ve mimarlık pratiğinin yanı sıra iştirakçisi olduğu Manifold ile meme kanseri farkındalığı için başlattıkları “Me Projesi”ni yürütmektedir.