Konuşma:
Boz Bir Kımıldanış: Mavi Anadolu Düşüncesinde Âşık Veysel
Emre Gönlügür
Salt Galata
11 Aralık 2025 17.00
Bedri Rahmi Eyüboğlu, Âşık Veysel, 1952 (Fotoğraf: Kayhan Kaygusuz)
Mehmet Hamdi Eyüboğlu Koleksiyonu
Rahmi Eyüboğlu’nun izniyle
Mehmet Hamdi Eyüboğlu Koleksiyonu
Rahmi Eyüboğlu’nun izniyle
Atölye II-III
Salt Galata’daki Karanlık Dünya sergisi kapsamında gerçekleştirilecek konuşmada akademisyen Emre Gönlügür, Mavi Anadolu düşüncesinde Âşık Veysel’in yerini ele alacak.
1950’ler, Türkiye’de İkinci Dünya Savaşı sonrası ulusal kimlik ve kültürel mirasa dair farklı eksenlerde ilerleyen pek çok tartışmanın belirginleştiği bir dönemdir. Bu canlı tartışma ortamında Mavi Anadoluculuk, çağdaşı olan diğer düşünce akımlarından iki bakımdan ayrışır: Bir yandan Anadolu topraklarının Antik Yunan ve Roma mirasına vurgu yaparken, diğer yandan coğrafyayı kimlik ve varoluşa dair hem “yerli ve yerinden” hem de evrensel bir kavrayışın merceği olarak benimser. Tarihsel bilincin etnik kökenden bağımsız düşünülmediği bir dönemde Mavi Anadolucular, odağında coğrafyanın olduğu bir tarihsel sürekliliği savunurlar. Geçmişi, kültürel katmanların coğrafyadan süzülerek heterodoks pratikler, sözlü gelenekler ve gündelik yaşantı içerisinde varlığını sürdürdüğü dinamik bir alan olarak kavrarlar.
Mavi Anadolucular için Âşık Veysel, Anadolu’nun çok katmanlı kültürel coğrafyasında sözlü geleneğin taşıyıcısı; insanlık durumuna ışık tutan, yere has bir bilgeliğin vücut bulduğu bir arketip figürdür. Gönlügür, konuşmasında Veysel’in Mavi Anadolu tartışmasının kurucu figürlerinden Sabahattin Eyüboğlu ve Bedri Rahmi Eyüboğlu ile dostluğunun izini sürecek. Diğer yandan da dönemin ulusal kalkınma vaatleriyle şekillenen toplumsal ve politik tahayyül içinde Karanlık Dünya / Âşık Veysel’in Hayatı (1953) gibi bir filmin nasıl olup da dolaşıma giremeden, biçimsizce kırpılıp güdük bir hâle getirildiğini irdeleyecek.
Program herkesin katılımına açık ve ücretsizdir.
Emre Gönlügür, İzmir Ekonomi Üniversitesi Mimarlık Bölümü’nde öğretim üyesi. Politics and Space, Memory Studies, Emotions: History, Culture, Society ve Birikim dergileri ile Capitalist Cold, Architecture, Democracy, Emotions since 1945, Mid-Century Modernism in Turkey, İzmir Kültürpark’ın Anımsa(ma)dıkları: Temsiller, Mekânlar, Aktörler kitaplarında çeşitli makaleleri yayımlandı. 2018-2021 yıllarında İyi Tasarım İzmir programının tema küratörlüğünü üstlendi. Soğuk Savaş dönemi mimarlık kültürü, kolektif belleğin mekânsal inşası, duygular tarihi ile Antroposen çağında mimari tahayyüller, başlıca çalışma konuları arasında yer alıyor.
Salt Galata’daki Karanlık Dünya sergisi kapsamında gerçekleştirilecek konuşmada akademisyen Emre Gönlügür, Mavi Anadolu düşüncesinde Âşık Veysel’in yerini ele alacak.
1950’ler, Türkiye’de İkinci Dünya Savaşı sonrası ulusal kimlik ve kültürel mirasa dair farklı eksenlerde ilerleyen pek çok tartışmanın belirginleştiği bir dönemdir. Bu canlı tartışma ortamında Mavi Anadoluculuk, çağdaşı olan diğer düşünce akımlarından iki bakımdan ayrışır: Bir yandan Anadolu topraklarının Antik Yunan ve Roma mirasına vurgu yaparken, diğer yandan coğrafyayı kimlik ve varoluşa dair hem “yerli ve yerinden” hem de evrensel bir kavrayışın merceği olarak benimser. Tarihsel bilincin etnik kökenden bağımsız düşünülmediği bir dönemde Mavi Anadolucular, odağında coğrafyanın olduğu bir tarihsel sürekliliği savunurlar. Geçmişi, kültürel katmanların coğrafyadan süzülerek heterodoks pratikler, sözlü gelenekler ve gündelik yaşantı içerisinde varlığını sürdürdüğü dinamik bir alan olarak kavrarlar.
Mavi Anadolucular için Âşık Veysel, Anadolu’nun çok katmanlı kültürel coğrafyasında sözlü geleneğin taşıyıcısı; insanlık durumuna ışık tutan, yere has bir bilgeliğin vücut bulduğu bir arketip figürdür. Gönlügür, konuşmasında Veysel’in Mavi Anadolu tartışmasının kurucu figürlerinden Sabahattin Eyüboğlu ve Bedri Rahmi Eyüboğlu ile dostluğunun izini sürecek. Diğer yandan da dönemin ulusal kalkınma vaatleriyle şekillenen toplumsal ve politik tahayyül içinde Karanlık Dünya / Âşık Veysel’in Hayatı (1953) gibi bir filmin nasıl olup da dolaşıma giremeden, biçimsizce kırpılıp güdük bir hâle getirildiğini irdeleyecek.
Program herkesin katılımına açık ve ücretsizdir.
Emre Gönlügür, İzmir Ekonomi Üniversitesi Mimarlık Bölümü’nde öğretim üyesi. Politics and Space, Memory Studies, Emotions: History, Culture, Society ve Birikim dergileri ile Capitalist Cold, Architecture, Democracy, Emotions since 1945, Mid-Century Modernism in Turkey, İzmir Kültürpark’ın Anımsa(ma)dıkları: Temsiller, Mekânlar, Aktörler kitaplarında çeşitli makaleleri yayımlandı. 2018-2021 yıllarında İyi Tasarım İzmir programının tema küratörlüğünü üstlendi. Soğuk Savaş dönemi mimarlık kültürü, kolektif belleğin mekânsal inşası, duygular tarihi ile Antroposen çağında mimari tahayyüller, başlıca çalışma konuları arasında yer alıyor.
