Panel:
Sanat Okulunda Alternatif Sesler
Salt Beyoğlu
20 Aralık 2025 13.00
Art School Dissent afişi: Chris Evans
Açık Sinema
Art School Dissent [Sanat Okulunda Alternatif Sesler], eğitim, jeoekonomik koşullar, kültürel dinamikler ve topluluklar arasındaki etkileşimleri araştırır; başkalığın nasıl ifade bulduğunu ve muhalefetin nasıl ortaya çıktığını irdeler. Sanatçı ve araştırmacı Chris Evans’ın girişimiyle başlatılan uzun soluklu proje, davetli sanatçılar, eğitmenler ile araştırmacıların sanat okullarındaki muhalefetin soykütüklerini tartışıp haritalayacağı bir dizi kamuya açık etkinlikten oluşur.
Buluşmalar, şu sorular etrafında şekillenir: Sanat okullarındaki muhalefeti tetikleyen koşullar ne gibi ortaklıklar taşır? Bu alternatif pedagojik biçimleri hayata geçiren arzular ne ölçüde benzerlik gösterir? Coğrafi konumlar bu eğilimleri nasıl etkiler? Bu sorulardan hareketle sanat okullarındaki muhalefetin soykütüklerini haritalamak; hangi yapıların sorgulamaya açıldığını, pedagojik yaklaşımların nasıl dönüştürüldüğünü, alternatif modellerin ne ölçüde benimsendiğini ve bunların sanat alanındaki pedagojilere nasıl yön verdiğini gözden geçirmeye olanak tanır.
Sarp R. Özer, Selin Yağmur Sönmez, Merve Çifcibaşı, Zeynep Habiboğlu, Caner Karavit ve Fırat Yusuf Yılmaz’ın bir araya geleceği panel herkesin katılımına açıktır. Program dili Türkçe’dir; İngilizce’ye simultane çeviri yapılacaktır.
PROGRAM
13.00–13.40 Sarp R. Özer, “Sanayi-i Nizâîye*: Gayrınostaljik Bir Akademi Tarih Yazımı Mümkün mü?”
Bu sunumda, 1969–1983 yıllarında İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi’nde (bugünkü adıyla Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi) yaşanan, ancak resmî tarih anlatısında yer bulmayan tartışma ve ihtilaflar ele alınacak. Hak temelli mücadeleler, kurum içi anlaşmazlıklar ile Akademi’nin geleceğine dair devletin siyaset kademesinden gelen müdahale, öneri ve eleştiriler, seçili vakalar üzerinden incelenecek.
*niza: çekişme, bozuşma, kavga
13.40–14.20 Selin Yağmur Sönmez, Merve Çifcibaşı, Zeynep Habiboğlu, “ders BELGELİĞİ”
Bu sunumda, 1995 yılında Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı’nda H. Avni Öztopçu’nun r8 numaralı atölyesinde başlayan “ders BELGELİĞİ” oluşumu ele alınacak. Eğitim için derlenen ders notlarının zamanla bir dergiye, ardından pek çok üretim sürecini kapsayan kolektif bir belleğe dönüşmesinden bahsedilecek.
14.20–15.00 Caner Karavit, “Akadeğilmi”
Bu sunumda, Akademi’den Üniversite’ye geçiş sürecinde, 1980–1990 döneminde ortaya çıkan öğrenci kolektiflerinin deneysel sanat eylemlerine odaklanılacak. Liderlikten uzak, söylem dayatmayan ve iktidar ilişkilerini yeniden üretmeyi reddeden Barbar’t, Fosseptik Doğa Korumacıları, Yeşil Sanatçılar, Akadeğilmi, Grup 9 gibi kısa ömürlü oluşumların o dönemki sivil kültürel örgütlenme içinde nasıl özgün bir rol üstlendiği ve performans temelli üretimlerle sanatsal ifade alanını nasıl genişlettiğine değinilecek.
15.00–15.40 Fırat Yusuf Yılmaz, “DERS DÜŞTÜ: Öğrenci Sivil İtaatsizliği Üzerine”
Programın son oturumunda, derin öğrenci yoksulluğunun eğitim sisteminin temeline kök salmış olduğu ve öğrenim süreçlerindeki eşitsizliklerin giderek büyüdüğü bir zamanda, öğrenciler tarafından yürütülen oluşumlar ele alınacak. Okul sistemine ve eğitim paradigmalarına yönelik yaratıcı sivil itaatsizlikler, güncel örnekler üzerinden değerlendirilecek.
Merve Çifcibaşı, Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı’nda öğretim görevlisi ve ders BELGELİĞİ çalışma grubunun aktif üyesi. Aynı bölümde, H. Avni Öztopçu Atölyesi’nde lisans eğitimini 2019’da, yüksek lisans eğitimini “Belgeliğin Sanat Eğitimine Etkisi” başlıklı teziyle 2023’te tamamladı.
Chris Evans, heykel, ses, performans ve airbrush resim gibi farklı mecralarla çalışan bir sanatçıdır. Erken dönem işleri kamusal rolleri veya sembolik konumları dolayısıyla seçilen kişilerle yürüttüğü diyaloglardan beslenirken, üretim süreçlerinin maddesel ve şiirsel boyutlarına odaklanan son dönem çalışmaları, yapma eyleminin günümüzün bilinçdışı yapılarını nasıl açığa çıkarabileceğini araştırır. Çalışmaları, Parasite (Hong Kong), Praxis (Berlin), Project Arts (Dublin), Stedelijk Bureau (Amsterdam), Studio Voltaire (Londra) ve British School at Rome’daki kişisel sergilerinin yanı sıra pek çok uluslararası platformda yer almış; Atina, Berlin, Taipei ve Liverpool bienalleri ile Rotterdam Uluslararası Mimarlık Bienali’nde sergilenmiştir. Sanat okullarındaki muhalefetin soykütükleri üzerine araştırmasını Gent’teki LUCA School of Arts’ta sürdürmektedir.
Zeynep Habiboğlu, sanatçı, ders BELGELİĞİ çalışma grubunun aktif üyesi. Kazlıçeşme Sanat Mozaik Müzesi ve Sanat Galerisi’nde çalışan Habiboğlu, Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı’ndaki lisans eğitimini 2022’de, H. Avni Öztopçu Atölyesi’nde tamamladı. MSGSÜ Temel Sanat ve Tasarım Yüksek Lisans Programı’na devam ediyor.
Caner Karavit, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Seramik ve Cam Bölümü’nde öğretim üyesi. Aynı okulun Grafik Bölümü’nde yüksek lisans ve sanatta yeterlik programını tamamladı. 1990 yılında öğretim üyesi olarak göreve başladı. 2007-2009 yıllarında Çin’deki Budist mağara tapınakları ile Çin müzeleri ve sanatına dair incelemelerde bulundu; 2014-2015 yıllarında Çinli usta Han Shiliu’dan geleneksel Çin resmi dersleri aldı. Çalışmaları pek çok kişisel ve karma serginin yanı sıra yurt içi ve yurt dışındaki çeşitli koleksiyonlarda yer alan Karavit, özgün baskı, ahşap oyma, mürekkep resmi ve resim mecralarında üretimini sürdürmektedir.
Sarp R. Özer, arşivsel araştırma ile kurgu temelli yaklaşımları birleştirerek Türkiye’nin yakın tarihi ve sanat tarihine dair tashihe muhtaç vakaları inceler.
Selin Yağmur Sönmez, Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı’nda öğretim görevlisi ve ders BELGELİĞİ çalışma grubunun aktif üyesi. 2017’de aynı bölümde H. Avni Öztopçu Atölyesi’nde lisans öğrenimini tamamladı. 2014–2015 döneminde Erasmus+ programı kapsamında Jan Evangelista Purkyne Üniversitesi’nde sanat eğitimi aldı. 2022’de MSGSÜ Temel Sanat ve Tasarım Yüksek Lisans Programı’nı tamamladı, aynı bölümde doktorasına devam ediyor.
Fırat Yusuf Yılmaz, bağımsız küratör ve sanat yazarı. Delikli Konteyner (FreyaALT, İstanbul, 2023) ve Yana atılan bir adımın / arsızca // çoğaltımı (5533, İstanbul, 2023) başta olmak üzere bağımsız oluşumlarda sergiler yaptı. 2023’te Garp Sessions kapsamında Veri Açlığı: Web Meta/bolizmaları ve Veri Sindirimi isimli uzun vadeli sanatsal araştırmasını sundu. 2024’te sub ile birlikte kurmaca iştirakçiler, sözde-örgütlenme ve dayanışmacı ChatGPT monologları üzerine temellenen açık kaynaklı altyapı geliştirme programı [Tak-Çıkar]‘ı başlattı. 2024-2025 yıllarında Foreign Objekt’in düzenlediği, insan-sonrası sanat araştırmalarına odaklı Deep Objekt [0]: Agency at the Computational Turn programında konuk araştırmacı olarak yer aldı. Erken dönem internet sanatı, meme çalışmaları ve sanat inisiyatiflerinin otonom örgütlenme biçimlerine odaklanan yazı ve küratoryel üretimlerini sürdürmektedir.
Art School Dissent [Sanat Okulunda Alternatif Sesler], eğitim, jeoekonomik koşullar, kültürel dinamikler ve topluluklar arasındaki etkileşimleri araştırır; başkalığın nasıl ifade bulduğunu ve muhalefetin nasıl ortaya çıktığını irdeler. Sanatçı ve araştırmacı Chris Evans’ın girişimiyle başlatılan uzun soluklu proje, davetli sanatçılar, eğitmenler ile araştırmacıların sanat okullarındaki muhalefetin soykütüklerini tartışıp haritalayacağı bir dizi kamuya açık etkinlikten oluşur.
Buluşmalar, şu sorular etrafında şekillenir: Sanat okullarındaki muhalefeti tetikleyen koşullar ne gibi ortaklıklar taşır? Bu alternatif pedagojik biçimleri hayata geçiren arzular ne ölçüde benzerlik gösterir? Coğrafi konumlar bu eğilimleri nasıl etkiler? Bu sorulardan hareketle sanat okullarındaki muhalefetin soykütüklerini haritalamak; hangi yapıların sorgulamaya açıldığını, pedagojik yaklaşımların nasıl dönüştürüldüğünü, alternatif modellerin ne ölçüde benimsendiğini ve bunların sanat alanındaki pedagojilere nasıl yön verdiğini gözden geçirmeye olanak tanır.
Sarp R. Özer, Selin Yağmur Sönmez, Merve Çifcibaşı, Zeynep Habiboğlu, Caner Karavit ve Fırat Yusuf Yılmaz’ın bir araya geleceği panel herkesin katılımına açıktır. Program dili Türkçe’dir; İngilizce’ye simultane çeviri yapılacaktır.
PROGRAM
13.00–13.40 Sarp R. Özer, “Sanayi-i Nizâîye*: Gayrınostaljik Bir Akademi Tarih Yazımı Mümkün mü?”
Bu sunumda, 1969–1983 yıllarında İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi’nde (bugünkü adıyla Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi) yaşanan, ancak resmî tarih anlatısında yer bulmayan tartışma ve ihtilaflar ele alınacak. Hak temelli mücadeleler, kurum içi anlaşmazlıklar ile Akademi’nin geleceğine dair devletin siyaset kademesinden gelen müdahale, öneri ve eleştiriler, seçili vakalar üzerinden incelenecek.
*niza: çekişme, bozuşma, kavga
13.40–14.20 Selin Yağmur Sönmez, Merve Çifcibaşı, Zeynep Habiboğlu, “ders BELGELİĞİ”
Bu sunumda, 1995 yılında Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı’nda H. Avni Öztopçu’nun r8 numaralı atölyesinde başlayan “ders BELGELİĞİ” oluşumu ele alınacak. Eğitim için derlenen ders notlarının zamanla bir dergiye, ardından pek çok üretim sürecini kapsayan kolektif bir belleğe dönüşmesinden bahsedilecek.
14.20–15.00 Caner Karavit, “Akadeğilmi”
Bu sunumda, Akademi’den Üniversite’ye geçiş sürecinde, 1980–1990 döneminde ortaya çıkan öğrenci kolektiflerinin deneysel sanat eylemlerine odaklanılacak. Liderlikten uzak, söylem dayatmayan ve iktidar ilişkilerini yeniden üretmeyi reddeden Barbar’t, Fosseptik Doğa Korumacıları, Yeşil Sanatçılar, Akadeğilmi, Grup 9 gibi kısa ömürlü oluşumların o dönemki sivil kültürel örgütlenme içinde nasıl özgün bir rol üstlendiği ve performans temelli üretimlerle sanatsal ifade alanını nasıl genişlettiğine değinilecek.
15.00–15.40 Fırat Yusuf Yılmaz, “DERS DÜŞTÜ: Öğrenci Sivil İtaatsizliği Üzerine”
Programın son oturumunda, derin öğrenci yoksulluğunun eğitim sisteminin temeline kök salmış olduğu ve öğrenim süreçlerindeki eşitsizliklerin giderek büyüdüğü bir zamanda, öğrenciler tarafından yürütülen oluşumlar ele alınacak. Okul sistemine ve eğitim paradigmalarına yönelik yaratıcı sivil itaatsizlikler, güncel örnekler üzerinden değerlendirilecek.
Merve Çifcibaşı, Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı’nda öğretim görevlisi ve ders BELGELİĞİ çalışma grubunun aktif üyesi. Aynı bölümde, H. Avni Öztopçu Atölyesi’nde lisans eğitimini 2019’da, yüksek lisans eğitimini “Belgeliğin Sanat Eğitimine Etkisi” başlıklı teziyle 2023’te tamamladı.
Chris Evans, heykel, ses, performans ve airbrush resim gibi farklı mecralarla çalışan bir sanatçıdır. Erken dönem işleri kamusal rolleri veya sembolik konumları dolayısıyla seçilen kişilerle yürüttüğü diyaloglardan beslenirken, üretim süreçlerinin maddesel ve şiirsel boyutlarına odaklanan son dönem çalışmaları, yapma eyleminin günümüzün bilinçdışı yapılarını nasıl açığa çıkarabileceğini araştırır. Çalışmaları, Parasite (Hong Kong), Praxis (Berlin), Project Arts (Dublin), Stedelijk Bureau (Amsterdam), Studio Voltaire (Londra) ve British School at Rome’daki kişisel sergilerinin yanı sıra pek çok uluslararası platformda yer almış; Atina, Berlin, Taipei ve Liverpool bienalleri ile Rotterdam Uluslararası Mimarlık Bienali’nde sergilenmiştir. Sanat okullarındaki muhalefetin soykütükleri üzerine araştırmasını Gent’teki LUCA School of Arts’ta sürdürmektedir.
Zeynep Habiboğlu, sanatçı, ders BELGELİĞİ çalışma grubunun aktif üyesi. Kazlıçeşme Sanat Mozaik Müzesi ve Sanat Galerisi’nde çalışan Habiboğlu, Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı’ndaki lisans eğitimini 2022’de, H. Avni Öztopçu Atölyesi’nde tamamladı. MSGSÜ Temel Sanat ve Tasarım Yüksek Lisans Programı’na devam ediyor.
Caner Karavit, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Seramik ve Cam Bölümü’nde öğretim üyesi. Aynı okulun Grafik Bölümü’nde yüksek lisans ve sanatta yeterlik programını tamamladı. 1990 yılında öğretim üyesi olarak göreve başladı. 2007-2009 yıllarında Çin’deki Budist mağara tapınakları ile Çin müzeleri ve sanatına dair incelemelerde bulundu; 2014-2015 yıllarında Çinli usta Han Shiliu’dan geleneksel Çin resmi dersleri aldı. Çalışmaları pek çok kişisel ve karma serginin yanı sıra yurt içi ve yurt dışındaki çeşitli koleksiyonlarda yer alan Karavit, özgün baskı, ahşap oyma, mürekkep resmi ve resim mecralarında üretimini sürdürmektedir.
Sarp R. Özer, arşivsel araştırma ile kurgu temelli yaklaşımları birleştirerek Türkiye’nin yakın tarihi ve sanat tarihine dair tashihe muhtaç vakaları inceler.
Selin Yağmur Sönmez, Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı’nda öğretim görevlisi ve ders BELGELİĞİ çalışma grubunun aktif üyesi. 2017’de aynı bölümde H. Avni Öztopçu Atölyesi’nde lisans öğrenimini tamamladı. 2014–2015 döneminde Erasmus+ programı kapsamında Jan Evangelista Purkyne Üniversitesi’nde sanat eğitimi aldı. 2022’de MSGSÜ Temel Sanat ve Tasarım Yüksek Lisans Programı’nı tamamladı, aynı bölümde doktorasına devam ediyor.
Fırat Yusuf Yılmaz, bağımsız küratör ve sanat yazarı. Delikli Konteyner (FreyaALT, İstanbul, 2023) ve Yana atılan bir adımın / arsızca // çoğaltımı (5533, İstanbul, 2023) başta olmak üzere bağımsız oluşumlarda sergiler yaptı. 2023’te Garp Sessions kapsamında Veri Açlığı: Web Meta/bolizmaları ve Veri Sindirimi isimli uzun vadeli sanatsal araştırmasını sundu. 2024’te sub ile birlikte kurmaca iştirakçiler, sözde-örgütlenme ve dayanışmacı ChatGPT monologları üzerine temellenen açık kaynaklı altyapı geliştirme programı [Tak-Çıkar]‘ı başlattı. 2024-2025 yıllarında Foreign Objekt’in düzenlediği, insan-sonrası sanat araştırmalarına odaklı Deep Objekt [0]: Agency at the Computational Turn programında konuk araştırmacı olarak yer aldı. Erken dönem internet sanatı, meme çalışmaları ve sanat inisiyatiflerinin otonom örgütlenme biçimlerine odaklanan yazı ve küratoryel üretimlerini sürdürmektedir.
